Prapaskenat e 28 Nëntorit 1912: Çfarë ndodhi vërtet në Vlorë dhe lojërat e fshehta të Fuqive të Mëdha

 28 Nëntori 1912 njihet nga çdo shqiptar si dita e ngritjes së flamurit në Vlorë dhe shpalljes së Pavarësisë. Por pas asaj fotografie ikonike të Ismail Qemalit në ballkon fshihet një histori e mbushur me rreziqe vdekjeprurëse, intriga diplomatike dhe një garë kundër kohës për të shpëtuar kombin nga zhdukja totale.

Ja çfarë nuk tregohet shpesh në librat e historisë për ato ditë vendimtare.

1. Gara kundër kohës: Shqipëria po copëtohej

Në vjeshtën e vitit 1912, Lufta e Parë Ballkanike kishte shpërthyer dhe ushtritë e fqinjëve (Serbia, Mali i Zi dhe Greqia) po përparonin me shpejtësi në tokat shqiptare. Qëllimi ishte i qartë: ndarja e territoreve shqiptare mes tyre përpara se Evropa të reagonte.

Ismail Qemali e kuptoi se nuk kishte më kohë për të pritur. Nëse shqiptarët nuk do ta shpallnin vetë pavarësinë, nuk do të kishte më asnjë shtet për të mbrojtur në tryezat e diplomacisë.

2. Udhëtimi i rrezikshëm drejt Vlorës

Rruga e Ismail Qemalit dhe delegatëve të tjerë nga Vjena drejt Shqipërisë ishte një mision i vërtetë mbijetese. Portet detare bllokoheshin nga flota greke, ndërsa rrugët tokësore ishin të mbushura me ushtri armike.

Kur delegatët mbërritën në Durrës, u përballën me presionin e autoriteteve osmane që donin t'i ndalonin. U desh një marshim i fshehtë dhe i vështirë përmes kënetave të Myzeqesë, nën shi dhe rrezik të vazhdueshëm, që burrat e kombit të arrinin në Vlorë – qyteti i vetëm i lirë që ende nuk ishte pushtuar.

3. Misteri i Flamurit që u ngrit në Vlorë

Një detaj që shpesh ngjall kuriozitet është vetë flamuri i ngritur më 28 Nëntor. Për shkak të rrethanave të jashtëzakonshme, delegatët nuk kishin arritur të sillnin flamurin e porositur nga jashtë.

Ishte Marigo Posio ajo që qepi flamurin kuq e zi me shqiponjën dykrenare, bazuar në modelin e sjellë nga Spiridon Ilo, duke lidhur kështu simbolikisht epokën e lavdishme të Gjergj Kastriotit Skënderbeut me lindjen e shtetit modern shqiptar.

4. Lojërat e Fuqive të Mëdha në prapaskenë

Shpallja e Pavarësisë nuk mjaftonte; ajo duhej njohur nga bota. Ndërsa në Vlorë festohej, në Londër dhe Vjenë luhej fati i kufijve tanë:

• Austro-Hungaria dhe Italia mbështetën krijimin e një shteti shqiptar, jo thjesht nga simpatia, por sepse nuk donin që Serbia dhe Rusia të dilnin në detin Adriatik.

• Rusia dhe Franca mbështesnin hapur kërkesat territoriale të Serbisë dhe Greqisë.

Ky përplasje interesash gjeopolitike bëri që Shqipëria të shpëtonte si shtet, por me një çmim të rëndë: më shumë se gjysma e tokave dhe popullsisë shqiptare mbeti jashtë kufijve të vitit 1913.

Përfundim: Mësimi për të sotmen

28 Nëntori nuk ishte një dhuratë, por një akt guximi i jashtëzakonshëm i një grupi patriotësh që sfiduan perandori dhe ushtri kur gjithçka dukej e humbur.

Lexo gjithashtu në blogun tonë:

• Kthimi i Skënderbeut në Krujë: Momenti që ndryshoi historinë tonë përgjithmonë

• Pse Skënderbeu është i lidhur me Flamurin? Historia e Shqiponjës Dykrenare

💬 Si e festoni ju 28 Nëntorin në vendlindje apo në diasporë? Cila figurë historike e Pavarësisë mendoni se vlerësohet më pak se ç'e meriton? Na shkruani në komente!